Nieznane bieszczadzkie osady: Rzepedź

Rzepedź to wieś znajdująca się na obszarze województwa podkarpackiego, podlegająca pod powiat sanocki oraz Gminę Komańcza. Wieś ta leży na granicy pomiędzy Bieszczadami a Beskidem Niskim (http://szpilmanpianistawarszawy.pl/dzikie-bieszczady-wetlina-zaprasza-679/). Chociaż przypisuje się jej Bieszczady, to mało kto kojarzy Rzepedź z tymi górami – a szkoda, gdyż osada mogłaby stać się bardzo atrakcyjną bazą wypadową w góry.

Rzepedź to wieś podzielona na dwie części. Pierwsza z nich to stara osada, przez którą przepływa potok Rzepedka i w której to znajdują się najcenniejsze zabudowania. Druga część jest przemysłowa, pochodzi z czasów PRL-u. Swego czasu była tam znana w całej Polsce fabryka o nazwie Bieszczadzkie Zakłady Przemysłu Drzewnego. Zakład ten zatrudniał setki osób. Został zamknięty w latach 90-tych XX wieku, kiedy to nie mógł nadążyć za mieniającymi się realiami rynkowymi, gospodarczymi i politycznymi. W przemysłowej Rzepedzi znajduje się osiedle pracownicze, zbudowane za czasów prosperującej fabryki.

Rzepedź została lokowana w I połowie XVI wieku na bazie przywileju nadanego przez Mikołaja Wolskiego, starostę sanockiego. Była to wieś królewska. W XVII wieku została kompletnie zniszczona przez potop szwedzki – konkretnie jej zniszczeniu przyczynił się książę Siedmiogrodu, Jerzy II Rakoczy. Po tym najeździe wieś długo nie mogła się odbudować, ale tak samo było w wielu wsiach i miastach zalanych przez Szwedów. Podczas I rozbioru Polski wieś znalazła się pod zaborem austriackim. Z początkiem XIX wieku Rzepedź kupił Jan Kanty Podolecki (http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Podolecki-Jan-Kanty;3958895.html), który z ogromną pasją zajął się badaniem kultury Łemków. Jego dwór był swoistym miejscem spotkań towarzyskich, a także schronieniem dla powstańców. I połowa XIX wieku powiązana jest z wybudowaniem cerkwi pod wezwaniem Świętego Mikołaja Cudotwórcy. Można powiedzieć, że patron świątyni miał nad nią pieczę podczas dwóch wojen światowych i powojennych akacjach wysiedlania bieszczadzkich wsi, podczas których dopuszczano się zniszczeń obiektów sakralnych, które nie były przeznaczone dla katolików. Nastąpił cud w takiej postaci, że cerkiew zaczęła pełnić funkcje katolickiej kaplicy pogrzebowej – co prawda kaplica była użytkowana sporadycznie, ale dzięki temu zamysłowi cerkiew jest dumą wsi Rzepedź. Rzepedź dopiero zaczyna nastawiać się na turystykę. Powstaje coraz więcej obiektów noclegowych (http://meteor-turystyka.pl/noclegi,rzepedz,0.html). Wioska nadal pamięta o wielkiej fabryce i po cichu liczy na powrót czasów, w których słynęła ze swych wyrobów, a przede wszystkim dawała stałą i stabilną pracę dla wielu osób z całej okolicy.

One thought on “Nieznane bieszczadzkie osady: Rzepedź

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>